mấy ý kiến đánh giá

Mấy ý kiến về đánh giá chất lượng giáo dục - đào tạo

trong các nhà trường quân đội hiện nay

                                                                      

                                                                             

       Trên thế giới, có nhiều cách thức tổ chức đánh giá chất lượng giáo dục- đào tạo khác nhau, nhưng đều hướng tới việc thu thập thông tin về việc tổ chức và kết quả quá trình dạy - học, giáo dục. Từ đó đối chiếu với những chuẩn mực nhất định để đưa ra những quyết định về hiệu quả giáo dục- đào tạo, phát hiện những vấn đề chưa hợp lý hoặc những điểm cần có sự thay đổi cho phù hợp với yêu cầu phát triển trong tương lai. Do tính chất phức tạp và yêu cầu cần đạt tới, việc đánh giá chất lượng giáo dục - đào tạo phải được nghiên cứu một cách khoa học cả về mặt nguyên tắc, nội dung, phương thức đánh giá.

       1. Nguyên tắc đánh giá chất lượng giáo dục- đào tạo

- Đánh giá chất lượng phải trên cơ sở đối chiếu với mục tiêu giáo dục - đào tạo.

        Nguyên tắc này đòi hỏi mọi nhận định, kết luận của người (hoặc cơ quan) đánh giá phải dựa vào kết quả thực hiện mục tiêu đào tạo của đối tượng đánh giá, từ đó rút ra được mức độ đáp ứng của sản phẩm đào tạo với đòi hỏi của mục tiêu đã đặt ra. Một quá trình đào tạo được xem xét là có chất lượng, khi nó đạt những kết quả huấn luyện, giáo dục được những con người có phẩm chất và năng lực phù hợp với mô hình nhân cách người cán bộ phải đào luyện. Tuy nhiên, mục tiêu mô hình này phải được xác định đúng đắn, phù hợp với yêu cầu thực tế đòi hỏi xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội.

- Đảm bảo tính khách quan trong đánh giá.

         Tính khách quan trong đánh giá chất lượng giáo dục - đào tạo đòi hỏi việc đánh giá phải xác định mục tiêu cụ thể, rõ ràng và phải dựa trên những căn cứ xác đáng như chuẩn đánh giá, quy trình và phương pháp đánh giá. Đối với hoạt động giáo dục - đào tạo, việc đánh giá khách quan chất lượng giáo dục của một nhà trường còn phải tính đến thái độ của người đánh giá. Nếu với động cơ lành mạnh, trách nhiệm cao, vô tư thì đánh giá sẽ khách quan, từ đó mà yêu cầu công bằng trong đánh giá cũng được bảo đảm.

         - Đảm bảo độ tin cậy trong đánh giá.    

         Độ tin cậy trong đánh giá được thể hiện trước hết ở nội dung xem xét đánh giá phải toàn diện, nhưng có trọng tâm, trọng điểm hướng vào những mặt, những yếu tố, những tiêu chí, chỉ số quan trọng nhất. Nếu sử dụng phương pháp thu thập thông tin phục vụ cho đánh giá là khảo sát, điều tra thì số lượng thăm dò, phỏng vấn phải đủ lớn, mang tính đại diện phải cao; công cụ và quy trình đánh giá phải thống nhất trong suốt cả quá trình; các phép đo, tính toán phải chính xác; quá trình đánh giá phải khắc phục mọi biểu hiện hình thức, giản đơn, coi nhẹ các khâu, các bước trong thu thập thông tin và rút ra nhận định đánh giá mới đạt được độ tin cậy cao.

       2. Nội dung đánh giá

        Tuỳ theo mục đích, nhiệm vụ, yêu cầu và thời điểm theo chu kỳ đánh giá mà các trường xác định nội dung đánh giá cho phù hợp. Nhìn chung đánh giá chất lượng giáo dục - đào tạo phải căn cứ vào kết quả xem xét, nhận định về tất cả các yếu tố cấu thành chất lượng, trong đó tập trung vào các nhóm nội dung sau:

          Thứ nhất, đánh giá chất lượng của các yếu tố ban đầu của quá trình đào tạo bao gồm: Chất lượng của việc xác định mục tiêu đào tạo, xây dựng các chương trình, nội dung và qui trình đào tạo cuả nhà trường. Chất lượng công tác tổ chức và quản lý theo quy định của Điều lệ công tác nhà trường và được cụ thể hoá trong quy chế về tổ chức và hoạt động của cơ sở đàp tạo. Chất lượng công tác tuyển sinh và đội ngũ giảng viên qua số lượng, chất lượng và cơ cấu. Năng lực quản lý đào tạo và bảo đảm về cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật, khả năng tài chính và hợp tác quốc tế của nhà trường.

          Thứ hai, đánh giá chất lượng của các yếu tố trong thực tiễn quá trình đào tạo trên các nội dung: Chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học và hướng dẫn học viên nghiên cứu khoa học, thực hành, thực tập của đội ngũ giảng viên. Chất lượng, hiệu quả hoạt động học giáo dục của nhà trường và hoạt động học tập và rèn luyện của học viên. Chất lượng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục - đào tạo và các hoạt động khác của nhà trường. Về hiệu quả khai thác và sử dụng các phương tiện vật chất, trang thiết bị của trường trong quá trình đào tạo.

          Ba là, đánh giá chất lượng của các yếu tố sau quá trình đào tạo, thông qua các nội dung như: chất lượng của học viên tốt nghiệp so với mục tiêu đào tạo; chất lượng của sự phát triển nghề nghiệp và nhân cách của học viên sau một thời gian đào tạo, khả năng đảm đương cương vị thực tế và khă năng phát triển của học viên sau khi ra trường; sự trưởng thành của đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục - đào tạo và khả năng phát triển, hoàn thiện về cơ sở vật chất của nhà trường.

 3. Phương thức tiến hành đánh giá

          Để đánh giá chính xác, kịp thời chất lượng giáo dục - đào tạo của nhà trường đối với một khoá học, một đối tượng đào tạo nào đó, thông thường phải sử dụng nhiều “kênh” đánh giá. Điều đó dẫn tới việc hình thành những phương thức tiến hành đánh giá khác nhau. Trong những điều kiện của các nhà trường Quân đội hiện nay, việc tự  đánh giá (đánh giá trong) về chất lượng giáo dục - đào tạo thường bao gồm những phương thức sau:

        - Đánh giá kết quả huấn luyện thông qua kết quả thi, kiểm tra kết thúc học phần, môn học..

        Dạy học là một quá trình hoạt động cơ bản quan trọng, đặc trưng cho quá trình đào tạo của nhà trường. Đây là một quá trình tổ chức giảng dạy và học tập nhiều môn học khác nhau nhằm đáp ứng mục tiêu đào tạo. Sau mỗi học phần, môn học đều có thi, kiểm tra đánh giá kết quả dạy học. Xét về phương diện đào tạo tri thức, đánh giá chất lượng đào tạo chính là đánh giá tích hợp kết quả dạy học các môn, học phần đó.

        Kết quả học tập của học viên một mặt phản ánh quá trình học tập, trước hết là sự nỗ lực cố gắng, khả năng nhận thức, phương pháp nghiên cứu, học tập của từng người, mỗi tập thể học viên; mặt khác, kết quả đó cũng phản ánh chất lượng giảng dạy của lực lượng giảng viên, tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo của đội ngũ cán bộ các cấp trong nhà trường. Tuy nhiên, không phải lúc nào một kết quả cao, thấp của kiểm tra cũng là sự thống nhất của cả dạy và học mà đôi  khi vai trò chính của kết quả lại thuộc về một bên. Từ đó, đòi hỏi những người tham gia đánh giá cần thấy được mối quan hệ của thi, kiểm tra và đánh giá với các nhân tố của quá trình dạy học để có thể đánh giá khách quan.

        - Đội ngũ cán bộ quản lý đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của học viên.  

        Cán bộ quản lý có trách nhiệm xem xét, đánh giá kết quả học tập rèn luyện của học viên trên cơ sở đối chiếu với chỉ tiêu đã đề ra. Đánh giá của cán bộ quản lý thường mang nhiều yếu tố định tính về năng lực nhận thức thực tế, khả năng chiều hướng phát triển của học viên, thông qua theo dõi quá trình học tập phấn đấu của họ. Phương thức đánh giá này không chỉ dựa trên thành tích học tập được biểu thị bằng điểm thi, kiểm tra mà còn căn cứ vào thái độ, sự nỗ lực rèn luyện, việc tổ chức các hoạt động, hành động thao tác học tập của người học, cũng như sự đáp ứng các yêu cầu rèn luyện về kỷ luật, đạo đức, tác phong được qui định trong điều lệnh, điều lệ, qui chế, chỉ thị, nghị quyết. Tính pháp lý của công việc này chính là chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn mà nhà trường đã giao cho đội ngũ cán bộ quản lý.

        - Đánh giá của Thủ trưởng Nhà trường, các cơ quan chức năng với các đơn vị (khoa, hệ, tiểu đoàn).

       Các cơ quan chức năng như Phòng Đào tạo, Phòng Khoa học công nghệ môi trường, Phòng Chính trị… với chức năng của mình, có thể theo dõi, tổng hợp, phân tích, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của các đơn vị học viên một cách trực tiếp hoặc dưới dạng tổng hợp tình hình, số liệu, sự kiện cho Thủ trưởng nhà trường xem xét, đánh giá. Những kết quả đánh giá này cũng có ý nghĩa là một trong những yếu tố góp phần làm rõ chất lượng giáo dục - đào tạo của nhà trường.

       - Đánh giá thông qua sơ kết, tổng kết.

         Quá trình giáo dục - đào tạo là một quá trình có tổ chức, điều khiển. Việc đánh giá chất lượng diễn ra trong suốt cả quá trình, ở từng thời điểm và trong nhiều hoạt động của nhà trường. Thông qua sơ kết học kỳ, tổng kết năm học để các khoa giáo viên, các đơn vị học viên tự đánh giá mình, khẳng định mức độ của chất lượng giảng dạy, chất lượng học tập, rèn luyện và quản lý, tìm ra nguyên nhân để đề ra phương hướng nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập và rèn luyện của đơn vị mình. Đây cũng là một trong những phương thức đánh giá chất lượng giáo dục- đào tạo. Như vậy có thể thấy rằng, việc tự đánh giá chất lượng giáo dục- đào tạo luôn cần tới sự tham gia của nhiều lực lượng khác nhau trong nhà trường. Ngoài ra, các chủ thể tham gia vào quá trình giáo dục - đào tạo, trước hết là giảng viên và học viên cần phải luôn tự đánh giá mình. Những ý kiến tự đánh giá này có ý nghĩa góp phần vào việc chính xác hoá, cụ thể hoá các nhận định được rút ra từ các phương thức đánh giá khác.

        Bên cạnh các phương thức đánh giá trong (hay nói cách khác là đánh giá bởi chính bản thân các lực lượng trong từng trường), còn có phương thức đánh giá chất lượng giáo dục - đào tạo từ bên ngoài (đánh giá ngoài). Để thực hiện sự đánh giá ngoài, thông thường cần phải huy động lực lượng từ các cơ quan chức năng của cấp trên nhà trường và các tổ chức cơ quan, đơn vị tiếp nhận sản phẩm đào tạo của nhà trường.

        Đối với Trường Sĩ quan Chính trị, việc đánh giá chất lượng giáo dục - đào tạo từ bên ngoài sẽ được thực hiện bởi các cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo dục đào tạo và các đơn vị trong toàn quân. Việc tiến hành tự đánh (đánh giá trong) về chất lượng giáo dục- đào tạo hiện nay cũng đã được Nhà trường làm thủ tục đăng ký với Bộ Quốc phòng và thành lập Hội đồng tự đánh giá của Nhà trường. Những kết quả tự đánh giá chất lượng giáo dục  đào tạo sẽ là căn cứ để xác định phương hướng đổi mới để nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của Nhà trường.